Grootste PI van Nederland

Toen Dirk 23 jaar was, zag hij in de lokale krant een advertentie voor een nieuwe PI in Alphen aan den Rijn. “Die sprak me meteen aan, dus ik besloot te solliciteren. Na een basisopleiding en een korte inwerkperiode bij andere PI’s kon ik direct aan de slag als inrichtingswerker.” Met de meeste bedden is PI Alphen aan den Rijn de grootste penitentiaire inrichting van de Benelux. De locatie telt 6 regimes: Huis van Bewaring, Gevangenis, Extra Zorg Voorziening, Inrichting Stelselmatige Daders, Beperkt Beveiligde Afdeling en Afdeling Intensief Toezicht.

Afspiegeling van de maatschappij

Dirk werkt op een van de groepen binnen het Huis van Bewaring. Hier verblijven mensen die net zijn opgepakt en in afwachting zijn van hun rechtszaak. “Gedetineerden weten hier nog niet waar ze aan toe zijn. Dat zorgt vaak voor onzekerheid. Aan mij en mijn collega’s de taak om structuur en een veilige sfeer op de afdeling te bieden. Dat maakt het werk ook anders dan op afdelingen waar mensen langere tijd verblijven. We rapporteren bijvoorbeeld veel over het gedrag van gedetineerden en psychische problematiek. Op afdelingen waar mensen langer verblijven, is dat voortraject al afgerond."

In zijn lange carrière binnen de PI heeft Dirk de penitentiaire inrichting in bredere zin zien veranderen. “Wat er in de maatschappij verandert, zien we ook terug binnen de PI. Zo merk ik dat het respect bij gedetineerden is afgenomen. Buiten is er steeds minder respect voor mensen in uniform, en dat merk je binnen ook. Ook onderling gaan gedetineerden minder respectvol met elkaar om. Het is aan ons om daar niet in mee te gaan, maar gedetineerden juist te confronteren met hun gedrag en ze de goede richting op te begeleiden.”

Aanspreekpunt voor gedetineerden

Dirk en zijn collega’s zijn verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken binnen een groep gedetineerden. “Wij zijn voor hen het eerste aanspreekpunt. We begeleiden ze bijvoorbeeld naar onderwijs en andere activiteiten, zoals 2 keer per week sporten. Daarnaast zorgen we dat ze elke dag naar buiten gaan en houden we toezicht tijdens het wekelijkse bezoekuur.” Soms zijn er ook momenten waarop Dirk moet optreden. “Bijvoorbeeld als er onderling een opstootje is. Doordat we op vaste afdelingen werken en als team intensief samenwerken, leren we de gedetineerden kennen, zien we zulke situaties vaak aankomen en weten we hoe we het beste kunnen ingrijpen om de zaak rustig te krijgen. De ene keer zijn een paar woorden genoeg, de andere keer zijn andere maatregelen nodig.

Meer dan toezicht houden alleen

Als senior heeft Dirk wat meer verantwoordelijkheden dan zijn collega’s. “Zo ben ik er verantwoordelijk voor dat op onze afdeling dagelijks celinspecties uitgevoerd worden. Door mijn team, maar uiteraard ook door mijzelf. Zijn er dingen waar wij zelf niet over kunnen beslissen, dan speel ik dat door aan het afdelingshoofd. Ook ben ik een vraagbaak voor collega’s. Ik heb in de afgelopen jaren veel ervaring opgebouwd en vind het mooi om mijn kennis te delen.” Maar Dirks werk gaat verder dan toezichthouden alleen. “Ik ben er ook om gedetineerden te begeleiden. Doordat ik ze goed ken, merk ik vaak snel wanneer iemand niet lekker in zijn vel zit. Dan ga ik het gesprek aan. Komen we er samen niet uit? Dan schakel ik specialisten in, zoals gedragsdeskundigen. Dat waarderen gedetineerden enorm en zorgt voor wederzijds respect.”

De kracht van waardering

Juist die waardering zorgt dat Dirk nog steeds elke dag met een lach naar zijn werk gaat. “Hoe uitdagend het werk soms ook is, die waardering van gedetineerden betekent veel voor me.” Ook haalt hij energie uit de maatschappelijke kant van zijn werk. “Ik probeer gedetineerden handvatten mee te geven om het straks buiten anders aan te pakken dan voorheen. Als iemand daardoor een andere weg inslaat, heb ik iets goeds gedaan voor de maatschappij. Ik ben er niet om extra te straffen, maar om het verblijf zo goed mogelijk te laten verlopen. Tegelijk moet het hier ook niet zó aantrekkelijk zijn dat mensen terug willen komen.”

Blik op de toekomst

Over zijn toekomst binnen de PI is Dirk duidelijk. “Ik ben van plan om mijn loopbaan op deze afdeling af te ronden! Ik heb weleens gedacht aan een leidinggevende functie, maar dan zou ik het contact met gedetineerden te veel missen, denk ik. Een coördinerende rol past me dan beter. Ik weet in ieder geval dat er binnen DJI genoeg mogelijkheden zijn om door te groeien.”